نرخ بهره چیست و چه تاثیری بر فارکس دارد؟

نقش نرخ بهره در فارکس چیست؟

نرخ بهره هر کشور مستقیماً روی ارزش پول آن کشور تأثیر می‌گذارد. وقتی نرخ بهره یک کشور بالاتر از سایر کشورها باشد، سرمایه‌گذاران بین‌المللی برای کسب سود بیشتر، سرمایه خود را به آن کشور منتقل می‌کنند و این جریان سرمایه باعث تقویت ارزش آن ارز می‌شود.

در بازار فارکس، نرخ بهره هر کشور به‌صورت مستقیم و از طریق مکانیزمی به نام «اختلاف نرخ بهره» یا Interest Rate Differential (به‌اختصار IRD) روی ارزش پول آن کشور تأثیر می‌گذارد.

IRD در واقع تفاوت میان نرخ بهره دو کشور در یک جفت‌ارز مشخص است؛ برای مثال اگر نرخ بهره آمریکا ۳.۷۵ درصد و نرخ بهره ژاپن ۰.۵ درصد باشد، این اختلاف ۳.۲۵ درصدی خود یک متغیر قابل معامله محسوب می‌شود.

این پدیده پایه اصلی استراتژی کری ترید (Carry Trade) نیز هست: معامله‌گران ارزی را با نرخ بهره پایین قرض می‌گیرند (Funding Currency) و آن را در ارزی با نرخ بهره بالاتر سرمایه‌گذاری می‌کنند (Target Currency) تا از محل اختلاف بهره، بازده کسب کنند، مشروط بر این‌که نوسان نرخ ارز، این بازده را خنثی نکند.

برای افرادی که می‌خواهند از این نوسانات نرخ بهره در معاملات روزانه فارکس سود ببرند، دسترسی به یک پلتفرم معاملاتی قدرتمند با قابلیت اجرای سریع سفارشات اهمیت زیادی دارد؛

بروکر ایکس چیف با ارائه پلتفرم‌های متاتریدر ۴ و ۵ و مدل اجرای سفارشات STP/NDD، امکان واکنش سریع به این نوسانات بازار را برای تریدرها فراهم می‌کند.

دلیل اهمیت نرخ بهره آمریکا چیست؟

حالا نرخ بهره فدرال رزرو چیست و چگونه تعیین می‌شود؟ دلار آمریکا به‌عنوان ارز ذخیره جهانی، محور اصلی بازار فارکس است. در این کشور، بانک مرکزی (فدرال رزرو) نرخ بهره پایه را تعیین می‌کند که به آن نرخ بهره فدرال رزرو گفته می‌شود.

این نرخ توسط کمیته بازار آزاد فدرال رزرو (FOMC) در جلساتی که در طول سال برگزار می‌شود، تعیین می‌شود.

اهمیت تأثیر نرخ بهره بر دلار آمریکا به دلایل زیر برمی‌گردد:

• جایگاه دلار به‌عنوان ارز ذخیره جهانی: بیش از ۸۵ درصد تراکنش‌های ارزی جهان با دلار انجام می‌شود، پس تغییر نرخ بهره آن مستقیماً هزینه تأمین مالی دلاری در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار می‌دهد.
• اثرگذاری بر تمام جفت‌ارزها: چون اکثر جفت‌ارزهای اصلی یک طرفشان دلار است، تغییر نرخ بهره آمریکا روی شاخص دلار (DXY) و تقریباً کل بازار فارکس اثر می‌گذارد، نه فقط یک یا دو جفت‌ارز خاص.
• قیمت‌گذاری کالاهای جهانی: نفت، طلا و بسیاری از کالاهای پایه به دلار قیمت‌گذاری می‌شوند؛ تقویت یا تضعیف دلار به‌واسطه نرخ بهره، قیمت این کالاها را نیز جابه‌جا می‌کند.
• جریان سرمایه به بازارهای نوظهور: افزایش نرخ بهره آمریکا معمولاً سرمایه را از بازارهای نوظهور به سمت دارایی‌های دلاری می‌کشد و ارزهای آن کشورها را تحت فشار قرار می‌دهد؛ کاهش نرخ بهره اثر معکوس دارد.
• نقش دلار به‌عنوان دارایی امن: در دوران عدم قطعیت جهانی، تصمیمات نرخ بهره فدرال رزرو می‌تواند تقاضای پناهگاهی برای دلار را تشدید یا تعدیل کند.

تأثیر نرخ بهره بر روی بازارهای مختلف

هرگونه تغییر در نرخ بهره یا حتی تغییر در انتظارات مربوط به تصمیمات آینده بانک‌های مرکزی، می‌تواند بر ارزش ارزها، قیمت سهام، طلا و سایر دارایی‌های مالی اثر بگذارد. البته شدت و جهت این واکنش در هر بازار متفاوت است و به عواملی مانند میزان تغییر نرخ، انتظارات قبلی معامله‌گران و چشم‌انداز سیاست پولی بستگی دارد.

تأثیر نرخ بهره بر فارکس 

تأثیر نرخ بهره بر فارکس عمدتاً از طریق تغییر جذابیت نسبی ارزها، جریان سرمایه و انتظارات معامله‌گران درباره سیاست پولی شکل می‌گیرد. به‌طور معمول، افزایش نرخ بهره یک کشور باعث می‌شود بازده دارایی‌های آن کشور مانند اوراق قرضه افزایش پیدا کند و در نتیجه تقاضا برای ارز آن بیشتر شود. در مقابل، کاهش نرخ بهره می‌تواند جذابیت نگهداری آن ارز را کاهش داده و به تضعیف آن منجر شود.

افزایش نرخ بهره چه تاثیری بر فارکس دارد؟

وقتی یک بانک مرکزی نرخ بهره را افزایش می‌دهد، معمولاً این اتفاقات رخ می‌دهد:

• تقویت ارز ملی: نرخ بهره بالاتر تقاضا برای آن ارز را در بازار فارکس افزایش می‌دهد.
• واکنش شدیدتر در صورت غیرمنتظره بودن: افزایش نرخ بهره برخلاف انتظار بازار، معمولاً نوسان شدیدتری ایجاد می‌کند.
• اثر زنجیره‌ای روی سایر جفت‌ارزها: در مورد آمریکا، معمولاً با تقویت شاخص دلار همراه است که روی اکثر جفت‌ارزها اثر می‌گذارد.
• روند صعودی کوتاه‌مدت تا میان‌مدت: به‌طور کلی، افزایش نرخ بهره یک ارز، تمایل بازار را به سمت تقویت آن ارز سوق می‌دهد.

کاهش نرخ بهره چه تاثیری بر فارکس دارد؟

در نقطه مقابل، کاهش نرخ بهره معمولاً منجر به اتفاقات زیر می‌شود:

• تضعیف ارز ملی: به دلیل کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری در آن کشور
• تحریک رشد اقتصادی: از طریق کاهش هزینه وام‌گیری برای مصرف‌کنندگان و شرکت‌ها
• افزایش جذابیت بازار سهام: به دلیل کاهش بازده جایگزین (سپرده بانکی)

بانک‌های مرکزی معمولاً در دوران رکود اقتصادی یا بحران، نرخ بهره را کاهش می‌دهند تا نقدینگی و مصرف را تحریک کنند.

با این حال، واکنش بازار فقط به «عدد اعلام‌شده» بستگی ندارد؛ بلکه اختلاف نرخ بهره اعلام‌شده با انتظارات بازار اهمیت بسیار زیادی دارد. برای مثال، اگر بازار انتظار کاهش ۰.۲۵ واحد درصدی نرخ بهره را داشته باشد اما بانک مرکزی نرخ را ۰.۵ واحد درصد کاهش دهد، احتمالاً ارز مربوطه تحت فشار قرار می‌گیرد؛ زیرا این تصمیم نشان‌دهنده سیاست پولی انبساطی‌تر از انتظار است.

برعکس، اگر کاهش نرخ کمتر از انتظار باشد یا بانک مرکزی نسبت به کاهش‌های آینده موضعی محتاطانه اتخاذ کند، ممکن است ارز حتی برخلاف کاهش نرخ بهره تقویت شود.

برای مثال، در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴، تصمیم فدرال رزرو آمریکا برای کاهش ۰.۵ واحد درصدی نرخ بهره، واکنش سریع بازار فارکس را به دنبال داشت. فدرال رزرو نرخ بهره را به محدوده ۴.۷۵ تا ۵ درصد کاهش داد؛ تصمیمی که بزرگ‌تر از کاهش ۰.۲۵ واحد درصدی مورد انتظار بسیاری از اقتصاددانان بود.

بلافاصله پس از انتشار این تصمیم، شاخص دلار حدود ۰.۶ درصد کاهش یافت و یورو در برابر دلار حدود ۰.۵۸ درصد رشد کرد. با این حال، در ادامه و پس از سخنرانی جروم پاول، بخشی از افت دلار جبران شد.

افت شاخص دلار (DXY) و سپس اصلاح آن در واکنش به انتشار نرخ بهره در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴

تأثیر نرخ بهره بر بازار سهام

برای اینکه قدرت واقعی نرخ بهره در بازار سهام را بهتر درک کنید، یکی از بهترین نمونه‌های تاریخی، اتفاقی است که در تابستان ۲۰۲۴ رخ داد. از فوریه ۲۰۲۲، فدرال رزرو آمریکا برای مهار تورمی که به ۱۰ درصد رسیده بود، چرخه‌ای تهاجمی از افزایش نرخ بهره را آغاز کرد و در کمتر از دو سال، نرخ بهره را از ۰.۲۵ درصد به ۵.۵ درصد رساند.

در همین بازه، بانک مرکزی ژاپن برخلاف روند جهانی، نرخ بهره خود را همچنان نزدیک صفر (و حتی برای سال‌ها منفی) نگه داشته بود. این اختلاف عظیم نرخ بهره میان دو کشور باعث شد سرمایه‌گذاران ارز ین را با نرخ بهره تقریباً صفر قرض بگیرند و آن را در دارایی‌های دلاری با بازده بسیار بالاتر سرمایه‌گذاری کنند.

اما در ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۴، بانک مرکزی ژاپن به‌طور غیرمنتظره نرخ بهره را از بازه «۰ تا ۰.۱ درصد» به «حدود ۰.۲۵ درصد» افزایش داد. این تصمیم، هرچند از نظر عددی بسیار کوچک بود، اما اختلاف نرخ بهره میان دلار و ین را به‌شکل محسوسی کاهش داد و باعث شد ین به‌سرعت تقویت شود. این تقویت ناگهانی ارز، سودآوری معاملات کری‌ترید را از بین برد و معامله‌گران را مجبور به بستن پوزیشن‌های خود کرد.

نتیجه این اتفاق در روز ۵ آگوست ۲۰۲۴ (که بعدها با لقب “Black Monday ژاپنی” شناخته شد) کاملاً مشهود بود: شاخص نیکی ۲۲۵ ژاپن در یک روز معاملاتی ۱۲.۴ درصد سقوط کرد و شاخص S&P 500 آمریکا نیز حدود ۳ درصد کاهش یافت. این رخداد به‌روشنی نشان داد که حتی یک تغییر کوچک در نرخ بهره یک بانک مرکزی می‌تواند در عرض چند ساعت میلیاردها دلار سرمایه را در سراسر بازارهای جهانی جابه‌جا کند.

ریزش ۳ درصدی شاخص S&P500 پس از گزارش نرخ بهره در آگوست ۲۰۲۴

معامله‌گرانی که می‌خواهند در لحظه اعلام تصمیمات نرخ بهره وارد معامله شوند، به اسپرد رقابتی و اجرای بدون تأخیر سفارش نیاز دارند؛ از این جهت بسیاری از تریدرهای ایرانی برای معامله در چنین بازه‌های حساسی، بروکر ایکس چیف را به دلیل اعتبار بالا، تنوع حساب‌های معاملاتی (از جمله xPRIME) و پشتیبانی از واریز و برداشت ریالی مناسب می‌دانند.

تاثیر نرخ بهره بر طلا

نرخ بهره از طریق دو کانال اصلی بر قیمت طلا اثر می‌گذارد: دلار و بازده اوراق خزانه‌داری آمریکا. معمولاً افزایش نرخ بهره یا چشم‌انداز افزایش آن، بازده دارایی‌های بهره‌زا را بالا می‌برد و با تقویت دلار، هزینه فرصت نگهداری طلا را افزایش می‌دهد؛ در نتیجه فشار نزولی بر قیمت طلا ایجاد می‌کند.

در مقابل، کاهش نرخ بهره یا انتظار برای کاهش آن می‌تواند بازده اوراق و ارزش دلار را کاهش دهد و با پایین آوردن هزینه فرصت نگهداری طلا، تقاضا برای این دارایی را افزایش دهد. البته واکنش طلا به میزان تفاوت تصمیم بانک مرکزی با انتظارات بازار و لحن آن درباره مسیر آینده نرخ‌ها نیز بستگی دارد.

برای مثال، در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴، اعلام کاهش ۰.۵ واحد درصدی نرخ بهره فدرال رزرو باعث واکنش سریع قیمت طلا شد. فدرال رزرو نرخ بهره را به محدوده ۴.۷۵ تا ۵ درصد کاهش داد؛ تصمیمی که بزرگ‌تر از کاهش ۰.۲۵ واحد درصدی مورد انتظار بخشی از بازار بود.

پس از انتشار این تصمیم، قیمت طلا تحت تأثیر کاهش بازده اوراق و تضعیف دلار افزایش یافت و به محدوده ۲۶۰۰ دلار در هر اونس نزدیک شد. این مثال نشان می‌دهد که کاهش نرخ بهره، به‌ویژه زمانی که بیشتر از انتظارات بازار باشد، می‌تواند در کوتاه‌مدت از طریق کاهش هزینه فرصت نگهداری طلا و تضعیف دلار، محرک قدرتمندی برای رشد قیمت این فلز باشد.

افزایش قیمت طلا تا محدوده ۲۶۰۰ دلار در واکنش به داده‌های مثبت نرخ بهره آمریکا در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴

تاثیر نرخ بهره بر بازار ارز دیجیتال

نرخ بهره از طریق نقدینگی، بازده دارایی‌های بدون ریسک و میزان تمایل سرمایه‌گذاران به پذیرش ریسک بر بیت‌کوین اثر می‌گذارد. معمولاً کاهش نرخ بهره باعث ارزان‌تر شدن تأمین مالی و افزایش نقدینگی در اقتصاد می‌شود و می‌تواند سرمایه را به سمت دارایی‌های ریسکی مانند بیت‌کوین سوق دهد؛ در مقابل، افزایش نرخ بهره معمولاً با تقویت دلار و جذاب‌تر شدن اوراق کم‌ریسک، فشار نزولی بر بیت‌کوین ایجاد می‌کند.

با این حال، شدت واکنش بیت‌کوین به انتظارات بازار و علت تغییر نرخ بهره نیز وابسته است؛ برای مثال، کاهش نرخ بهره به دلیل نگرانی از رکود می‌تواند در کوتاه‌مدت حتی اثر منفی داشته باشد.

در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴، فدرال رزرو نرخ بهره را ۰.۵ واحد درصد کاهش داد و آن را به محدوده ۴.۷۵ تا ۵ درصد رساند. پس از اعلام تصمیم، بیت‌کوین ابتدا به بالای ۶۱ هزار دلار صعود کرد و در نهایت آن روز را حدود ۲.۴ درصد بالاتر و بالای ۶۱٬۷۰۰ دلار به پایان رساند.

این واکنش نشان داد که کاهش نرخ بهره، به‌خصوص وقتی بزرگ‌تر از انتظار بازار باشد، می‌تواند با افزایش تمایل به دارایی‌های ریسکی، محرک کوتاه‌مدتی برای رشد بیت‌کوین باشد.

واکنش مثبت بیت کوین به انتشار نرخ بهره آمریکا در ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴

چگونه تریدرهای فارکس از اخبار مربوط به نرخ بهره سود می‌برند؟

تریدرهای حرفه‌ای فارکس معمولاً این نکات را هنگام انتشار اخبار نرخ بهره در نظر می‌گیرند تا از نوسانات قیمت سود بگیرند:

• تقویم اقتصادی را برای تاریخ جلسات بانک‌های مرکزی دنبال می‌کنند؛
• به لحن بیانیه‌های بانک مرکزی توجه می‌کنند، نه فقط به عدد نرخ بهره؛
• واکنش بازار به‌جای پیش‌بینی شخصی را می‌سنجند، چون گاهی نتیجه از قبل در قیمت لحاظ شده است؛
• نوسانات شدید قیمت در زمان اعلام نرخ بهره را با مدیریت ریسک مدیریت می‌کنند.

اگر به دنبال بروکری هستید که علاوه بر پلتفرم معاملاتی، ابزارهایی نیز برای رصد چنین رویدادهایی ارائه دهد، ایکس چیف با تقویم اختصاصی فارکس و محتوا‌های تحلیلی خود می‌تواند بهترین منبع برای شما باشد.

بیشتر بدانید: تورم معمولاً اول در قیمت‌های تولیدکننده دیده می‌شود و بعد به سبد خرید مصرف‌کننده می‌رسد؛ برای همین تریدرها قبل از تصمیمات نرخ بهره، هم شاخص PPI را دنبال می‌کنند و هم شاخص CPI.

جمع‌بندی

در این مقاله از آکادمی ایکس چیف به این موضوع پی بردیم که نرخ بهره یکی از تأثیرگذارترین متغیرهای اقتصادی در بازار فارکس است. درک این‌که نرخ بهره چیست و چگونه فدرال رزرو یا سایر بانک‌های مرکزی آن را تعیین می‌کنند، به تریدرها کمک می‌کند تا واکنش‌های احتمالی بازار به تصمیمات پولی را بهتر پیش‌بینی کنند.

با توجه به اینکه مسیر آینده نرخ بهره فدرال رزرو معمولا با عدم قطعیت همراه است، پیگیری مستمر اخبار اقتصادی و بیانیه‌های بانک مرکزی برای هر تریدر فارکس ضروری است.